Cumartesi , Şubat 16 2019
Home / ANA SAYFA / ÖĞRENME STRATEJİ ÇEŞİTLERİ
RESİM KAYNAK:https://www.inploid.com

ÖĞRENME STRATEJİ ÇEŞİTLERİ

Birçok öğrenme stratejisi vardır. Bu stratejilerden öğrenciler tarafından sıklıkla kullanılanlardan bazıları aşağıda kısaca anlatılmıştır.

1. Dikkat Stratejileri

Çevreden gelen bilginin birey için gerekli olanlarının kısa süreli belleğe geçişini sağlayan en önemli süreç “dikkat”tir. Bu nedenle öğretimde yerine getirilmesi gereken ilk işlev, öğrencinin dikkatini belirginleştirmek ve artırmaktır.

Dikkati yöneltmede kullanılan stratejilerden biri, metinde “yazıların altını çizme”dir. Anahtar sözcüklerin ve temel düşüncelerin altının çizilmesi, öğrenciler tarafından yaygınlıkla kullanılmaktadır.

Ancak altını çizme, okunan metinde önemli düşüncelerle, önemli olmayanın ayırt edilmesine dayanır. Bazı öğrenciler tüm tümcelerin altını çizerler. Özellikle küçük sınıflarda öğrencilerin ön bilgilerinin yetersiz olması ve önemli düşünce ile önemli olmayanın ayırımını yapamaması nedeniyle bu hata daha fazla görülür.

Altını çizmenin iki yararından bahsedilir. Birincisi, altını çizme anahtar sözcükleri, temel düşünceleri fiziksel olarak yerleştirir, böylece gözden geçirme ve anımsama hızlı ve etkili gerçekleşir. İkincisi, altı çizilerek seçme süreci, var olan bilgiye yeni bilginin birleştirilmesine yardım eder.

Dikkati çekmede kullanılan bir başka strateji de, “metinin kenarına not alma”dır. Metin kenarına not alma, öğrencinin tekrar etmesine, yeni bilgiye hazır olmasına ve kodlamasına yardımcı olur. Metin kenarına not alma, bilinmeyen sözcükleri yuvarlak içine alma, anlaşılmayan yerlere soru işareti gibi işaretler koyma, önemli düşünceleri gösteren işaretler ve açıklamalar, öğrencinin bu kısımlara dikkatini yoğunlaştırmasını sağlar.

Dikkatin odaklaşmasında metindeki başlıklar, alt başlıklar, şekil, grafik, şema vb. etkili rol oynar. Dikkatini odaklaştıran öğrenci metini okumadan önce başlık ve tabloları, şemaları gözden geçirerek zihninde bir ön örgütleyici oluşturabilir. Böylece önemli düşünceleri belirlemede oluşan ön örgütleyiciler oldukça etkilidir.

2. Tekrar Stratejileri

Bilgilerin tekrarlanarak kodlanmasına dayalı öğrenme stratejisidir. Kısa süreli belleğin süre ve depolama yeteneği bakımlarından sınırlılığı, tekrar ve gruplama stratejileri ile artırılabilir. Tekrar stratejileri bir listeyi yinelemek ya da bir metini aynen tekrar etmek gibi bilginin uzun süreli belleğe daha uygun işlenmesine yardım eder. Ayrıca tekrar stratejileri ezberleme için de kullanılır. Bilginin olduğu gibi tekrarlandığı basit tekrarlar, o bilginin kısa süreli bellekte daha uzun süre kalmasını sağlar. Basit tekrarın bu işlevi dışında kullanılmasının öğrenmeye fazla katkısı yoktur. Bilginin uzun süreli bellekte depolanmasını sağlamak için, bilginin anlamlı kılınarak tekrarlanması gerekecektir.

Tekrar stratejisini kullanırken öğrenen kişi, olguları zihinsel ya da sesli yineler, bir metini aynen kopya eder ya da önemli tümceleri tekrarlar.

3. Anlamlandırmayı Artıran Stratejiler.

Anlamlandırma stratejilerinin amacı, öğrenme malzemesindeki iki ya da daha fazla madde arasında ilişki kurarak anlamlı öğrenmeyi sağlamaktır.

Anlamlandırmayı artıran stratejiler bilginin aynen uzun süreli belleğe geçişinden çok bellekte anlamlı bir bütün olarak yerleşmesini sağlarlar. Yeni gelen bilgiye anlam verilebilmesi için bireyin konu ile ilgili önbilgileri olmalıdır ve yeni bilgiyi var olan bilgilerle ilişkilendirebilmelidir.

Eklemleme stratejisi, var olan bilgi ile yeni bilgiler arasında ilişkiler kurulmasını sağlar. Bu süreçle yeni bilgi daha anlamlı hale gelecek, kodlama kolaylaşacak ve daha belirleyici olacaktır. Eklemleme stratejileri, yeni bilginin kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe (bilinenle yeni bilgi arasında ilişki kurularak ve birlik yaratarak) geçişine yardımcı olur. Örneğin; bir telefon numarasını anlamlı bir tarihle, birisinin yaş günü ile ilişkilendirmek, telefon numarasını anlamlı hale getirecek ve uzun süreli bellekte kalma olasılığı artacaktır.

Benzetimler, yeni bilginin daha önceden bilinen eski bilgi kullanılarak, somut olarak açıklanmasına yardımcı olur. Karşılaştırma kullanmak da eklemlemeyi sağlayan bir başka yoldur.

Örgütleme stratejileri, eklemleme stratejileri gibi yeni materyallerin anlamlılığını artırır. Örgütleme stratejileri gruplama, terim ya da düşünceleri bir araya getirme, küçük alt parçalara bölmeyi içerebilir. Ayrıca önemli düşünceleri belirlemeyi ya da daha geniş bilgiden ana düşünceleri çıkarmayı da içerir.

Örgütleme stratejisini kullanan kişi materyali yeniden yapılandırarak düzenleyecek ve kendisi için anlamlı hale getirecektir. Yeniden düzenlemede not alma, özetleme, uzamsal temsilciler oluşturma gibi teknikler kullanılır.

-Not alma; doğru olarak not alınırsa yeni bilgi, var olan bilgiyle etkili bir biçimde ilişkilendirilir ve işlenmiş olarak bilginin düzenlenmesine yardımcı olur. Bununla beraber birçok öğrenci metinin altını çizmede olduğu gibi iyi not alamaz. Bazı öğrenciler öğretmenin söylediği her şeyi yazarlar. Bu tür öğrencilerin önemli düşünceleri bulmada ve amaca uygun tanımlamada güçlükleri vardır.

Öğretmenin anlattığı her şeyi onun tümceleriyle yazmaya kalkan öğrenci, not almayı bilmiyordur. Ayrıca bir konuşmacı dakikada yaklaşık 125 sözcük kullanarak konuşur. Öğrenci kısaltarak yazmaya kalksa bile her söyleneni kaydetmesi olanaksızdır. Etkili not alma, bireyin kendi tümceleri ile ana düşünceleri saptama, önemli düşünce ve noktaları özetleyerek, birleştirerek bir biçim oluşturmaktır.

-Özetleme; yazılı bir materyalin özetlenmesi etkili bir öğrenme yoludur. Özetleme ile metinin anlaşılması ve anımsanması kolaylaşır.

Özetleme, öğrenciyi birçok yönden destekler. Bunlara;

1) Anlamlı okuma 2) Önemli düşünceleri belirleme 3) Kendi tümceleri ile içeriği oluşturma örnek olarak verilebilir. Böylece öğrenen kişi, bu ilkeleri kullanarak bilgiyi yeniden örgütler ve anlamlı hale getirir. Ancak özetleme yapmayı öğrenmek, zaman alır ve uygulamayı gerektirir.

Özetlemenin öğrenilmesinde şu basamakların izlenmesi gerekir:

1. Metindeki önemsiz bilgiyi belirlemek ve çıkarmak.

2. Metindeki ana düşünceyi belirlemek ve kendi sözcükleri ile anlatmak.

3. Her paragraftaki ana düşünceyi belirlemek ve yeniden anlatmak.

4. Metinin ana düşünceleri ile yardımcı düşüncelerini anlamını bozmadan kısa olarak bütünleştirmek.

-Ana hatlar oluşturma; Ana hatlar oluşturmada öğrenciler değişik konu ya da düşünceleri bazı temel düşüncelerle ilişkilendirmeyi öğrenir. Genellikle kitaplarda her bölümün ilk sayfası, ana hatları gösterir. Böylece okuyucu temel başlık ve alt başlıkları inceleyerek ilişkileri gözden geçirebilir

-Şemalaştırma (haritalama); düşünceler arası ilişkilerin görselleştirilmesidir. Metindeki önemli düşünceler birbirleri ile ilişkilendirilir. Öğrenciler kavramsal harita oluşturmada, mantıklı kalıplara düşünceleri sıralamayı ve her bir konuda belirlenen anahtar düşünceleri ilişkilendirmeyi öğrenirler.

Kavram haritası oluşturmada genellikle şu adımlar izlenir:

1. Temel düşünceyi ya da diğerlerinin üstündeki en temel ilkeyi belirleme.

2. Temel düşünceyi ya da kavramı destekleyen ikincil düşünceleri ve kavramları belirleme.

3. Ana düşünceyi haritanın en tepesine ya da ortasına yerleştirme.

4. Ana düşünce etrafındaki ikincil düşünceleri, ana düşünce ve birbirleriyle ilişkilerini görsel olarak gruplama.

4. Yürütücü Biliş Stratejileri

Yürütücü biliş, öğrenenlerin benimsedikleri belli öğrenme stratejilerini kullanma yetenekleri ve kendi düşünmelerine ilişkin düşünmektir. Kısaca bireyin kendi bilişsel süreçleri ile ilgili bilgisidir.

Yürütücü biliş stratejileri genellikle kavramayı izlemek için kullanılır. Kavramayı izleme; bir öğretim ünitesi ya da etkinliği için öğrenme hedeflerinin saptanmasını, bu hedeflere erişilme düzeyinin belirlenmesini ve gerektiğinde hedeflere ulaşmak için kullanılan stratejileri değiştirmeyi gerekli kılar.

Birey hangi durumda hangi stratejiyi kullanacağının farkında ise yürütücü biliş stratejisini kullanıyor demektir. Örneğin; görsel eğilimli bir öğrenci kavram haritaları oluşturmanın, kendisi için iyi bir yol olduğunu bilir.

5. Duyuşsal Stratejiler

Bu stratejiler öğrencilerin öğrenmeyi gerçekleştirecekleri bir ortam oluşturmalarıyla ilgilidir. Duyuşsal nitelikli engeller uzaklaştırılarak öğrenme ortamı oluşturulmalıdır. Öğrenciler kendi kendilerine öğrenirken uygun bilişsel stratejileri kullansalar bile kimi kez öğretim hedeflerine ulaşmada güçlüklerle karşılaşırlar. Bu güçlükler, duygusal etmenlerden kaynaklanabilir.

Öğrenmede duygusal ya da güdüsel etmenlerden oluşan engelleri ortadan kaldırmak için kullanılan stratejiler duyuşsal stratejiler olarak adlandırılmaktadır.

Öğrencilerin kendi kendilerine çalışırken, en yaygın sorunlarından biri, zihnin ya da ilginin başka yöne çekilmesidir. Dikkatin başka yöne yönelmesi genellikle çalışırken veya okurken, televizyonun, radyonun açılması, kardeşin, ana-babanın, oda arkadaşının içeri girmesi gibi dışsal etmenlerden oluşur.

Dikkatin dağılması kimi kez öğrenenden de kaynaklanır. “Bunu anlayamadım”, “Bu projeyi yapamayacağım galiba” gibi kendi kendine olumsuz düşünmeler güdülenmeyi düşürerek dikkati azaltır.

İlgiyi artırmada kullanılan bir strateji de öğrenilenlerle var olanları bütünleştirme çabasıdır. Öğrenen kendine şu soruyu sormalıdır; “Bu bilgi bildiklerimle uyuşuyor mu?” Eğer var olan bilgi ve önceden öğrenilen düşünceler ile yeni bilgi arasında ayrılık varsa, öğrenen bunları uzlaştırmaya çalışmalıdır.

Güven, bireyin kendine ve yapabileceğine inanarak gayret göstermesi amaca ulaşmasında yadsınamaz bir etkendir. Olumlu içsel konuşmalar (kendi kendine telkin), güvenin sağlanması ve sürmesinde etkili olabilir.

Güveni olumsuz etkileyen etmenler ise anksiyete, test kaygısı, verilen görevi iyi yapamama korkusu olabilir. Kaygı, güdülenmenin azalmasına yol açtığı zaman ardından gelen düşük edim, öğrencilerin kaygılarını artırarak kısır döngüyü oluşturur. (Aşırı kaygının öğrenmeye olan olumsuz etkisini “Öğrenme Psikolojisi Bölümünde” ayrıntılı olarak açıklamıştık).

Öğrenme Stratejilerini Okulda Etkili Kılmada Öğretmen Davranışları:

Öğrenme stratejilerinin başarıyı etkileyen önemli bir faktör olması ve çalışmaya ayrılan zamanı azaltması nedeniyle, öğrencilere bu stratejilerin öğretilmesi gerekmektedir.

Öğretme sürecinde öğretmenin en önemli görevi, öğrenciye yol göstermektir. Öğretmen öğrenmenin oluşacağı çevrenin hazırlayıcısı ve düzenleyicisidir. Öğretmen öğrenciyi öğrenme işine katmalıdır. Öğrenme stratejilerini harekete geçirmede etkin rol oynamalıdır. Öğrencilerin kullandığı öğrenme stratejileri çeşitli olabileceği için, onları harekete geçirebilecek, onları kullanmalarını sağlayacak şekilde sınıf içinde ve sınıf dışında gerçekleştirebilecekleri etkinliklere ye vermelidir.

Öğretmenlerin, öğrencilerin öğrenme becerilerini planlayarak, öğrenme stratejilerini belirlemelerine rehberlik ederek onların gelişmelerine yardım etmeleri gereklidir. Strateji belirlemeden öğrenme çabası içinde olan öğrenciler, öğrenmede güçlüklerle karşılaşmaktadırlar.

Öğretmenler derslerinde, verdikleri ders konularının yanı sıra öğrencilerine bu malzemeyi nasıl öğreneceklerini öğrenmelerini sağlayacak bir öğretim de uygulamalıdırlar. Öğrencilerin “ öğrenmeyi öğrenme” si, öğretmenin “öğrenmeyi öğretme” etkinliklerinin sonucunda sağlanabilir. Öğrenmeyi öğrenme, bireyin kendi öğrenme özelliklerini tanıması, öğrenmede yararlanılan stratejileri bilmesi, seçmesi ve kullanmasıdır. Öğrenmeyi öğretme ise bireyin öğrenmeyi öğrenmesinin sağlanması çabasıdır.

Etkin öğrenmenin sağlanmasında öğretmenlerin dikkate alması gerekenler;

Motivasyonu (Güdülenmeyi) sağlama

Öğrenci tutumlarını dikkate alma

Öğrencilerdeki kaygı düzeyini azaltma.

Düzenli ve planlı çalışmaya yönlendirme, yapılan etkinliklerde ve öğrencileri bireysel çalışmalara yönlendirirken planlı çalışmaya rehberlik etme.

Dikkati sağlama ve aynı zamanda sürdürmelerini görme.

Dinleme ve okuma yeterliliği, yazılı ve sözlü anlatım yeterliliği geliştirme etkinlikleri.

Kaynaklardan ve kişilerden yararlanma.

Yardımcı çalışma öğelerini işe koşma.

Temel noktaları ortaya koyma.

Bellek eğitimi, bilgiyi işleme.

Sınavlara hazırlama.

About Mehmet TUNÇER

EĞİTİM VİZYON:Vizyoner Eğitimcilerin Buluşma Adresi.

Check Also

SANAL ZORBALIK (Cyber bullying)

FİLMİ İZLEMEK İÇİN TIKLAYINIZ: https://www.youtube.com/watch?v=be6gjjWdUw4 Sanal zorbalık,“başkalarına zarar vermek amacıyla, iletişim teknolojilerini kullanarak ve bilgi …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir